તમામ માટે ખૂબ જ ઉપયોગી આરોગ્ય લક્ષી જાણકારી .
1. દાઝવા પર પ્રાથમિક સારવાર (First Aid in Burn)
2. મોઢાના છાલા (Oral Ulcer) – કારણ, ઉપચાર અને સાવચેતી.
3. વધારે મીઠું = વધેલું બ્લડ પ્રેશર .
4. સામાન્ય મીઠું vs સેંદા મીઠું – શું BP માટે સલામત છે ?
5. નાકમાંથી લોહી વહેવું / નસકોરી ફૂટવા માં (Epistaxis) – શું કરવું?
6. Vitamin B12 – શરીર માટે કેમ જરૂરી ?
7. Vitamin D3 – “Sunshine Vitamin” કેમ મહત્વનું છે ?
1. દાઝવા પર પ્રાથમિક સારવાર (First Aid in Burn)
રસોડા, કામ કરતી વખતે અથવા વીજ સાધનો સાથે કામ કરતી વખતે દાઝવાની ઘટના બની શકે છે.
સાચી અને સમયસર પ્રાથમિક સારવાર ગંભીર નુકસાન અને ઇન્ફેક્શનથી બચાવે છે.
દાઝ્યા પછી તરત શું કરવું?
1️⃣ તરત દાઝેલો ભાગ ને નળ ની નીચે રાખી ને પાણી ને 15 — 20 મિનિટ સુધી રાખો.
➡️ ગરમી ઘટાડે છે અને નુકસાન ઓછું કરે છે.
❌ બરફ સીધો ન લગાવો.
2️⃣ ટાઇટ વસ્તુઓ દૂર કરો
ઘડિયાળ, રિંગ, કડા વગેરે તરત કાઢી લો.
સોજો આવતાં પછી કાઢવામાં મુશ્કેલી પડે છે.
3️⃣ ફોલ્લા ફોડશો નહીં
ફોલ્લા (Blisters) શરીરની કુદરતી સુરક્ષા છે. તેને ફોડવાથી ઇન્ફેક્શન થઈ શકે.
✅ DO (શું કરવું)
✔ 15–20 મિનિટ ઠંડુ પાણીથી ધોવું
✔ પ્રદૂષિત કપડાં હળવેથી દૂર કરવું
✔ સ્ટેરાઇલ ડ્રેસિંગ કરવું
✔ ગંભીર દાઝવા પર તરત હોસ્પિટલ જવું
✔ કેમિકલ બર્ન હોય તો લાંબા સમય સુધી પાણીથી ધોવું.
❌ *DON’T (શું ન કરવું)*
❌ બરફ સીધો લગાવવો નહિ
❌ ઘી, તેલ, ટૂથપેસ્ટ, હળદર કે કોઈ ઘરેલુ પેસ્ટ ન લગાવો
❌ ફોલ્લા ફોડશો નહીં
❌ ગંદુ કપડું કે કપાસ સીધું ન બાંધો
❌ ગંભીર દાઝવા પર ઘરેલું ઉપચારમાં સમય બગાડશો નહીં
🚑 *ક્યારે તરત હોસ્પિટલ જવું ?
⚠️ જો દાઝવું:
• ચહેરા, હાથ, પગ અથવા પ્રાઇવેટ અંગ પર હોય
• વીજ કરંટથી થયેલું હોય
• કેમિકલથી થયેલું હોય
• મોટી જગ્યા દાઝી હોય
• કાળી/સફેદ ચામડી દેખાય.
2. મોઢાના છાલા (Oral Ulcer) – કારણ, ઉપચાર અને સાવચેતી.
ઘણા લોકોને વારંવાર મોઢામાં નાના સફેદ કે પીળા છાલા થાય છે.
તે ખાવા-પીવામાં દુખાવો કરે છે અને તકલીફ આપે છે.
મોઢાના છાલા શું છે?
મોઢાની અંદરની ચામડી પર થતા નાના ઘા કે ફોલ્લા જેવા ઘા ને છાલા કહે છે.
તે સામાન્ય રીતે:
• જીભ પર
• ગાલની અંદર
• હોઠની અંદર
• દાંતની આસપાસ
⚠️ છાલા થવાના મુખ્ય કારણો.
✔ તણાવ
✔ ઊંઘનો અભાવ
✔ Vitamin B12, C, Iron ની ઉણપ
✔ ગરમ/મસાલેદાર ખોરાક
✔ દાંતથી ચામડી કાપવાથી
✔ પેટમાં એસિડિટી
✔ તમાકુ/ગૂટખા
સામાન્ય લક્ષણો
• ખાવા સમયે દુખાવો
• બોલવામાં તકલીફ
• સફેદ/પીળો દાગ અને આસપાસ લાલ ભાગ
• બળતરા
🏠 ઘરેલુ કાળજી
✔ પાણીથી કોગળા કરો
✔ ઠંડું અને નરમ ખોરાક લો
✔ મસાલેદાર ખોરાક ટાળો
✔ વધુ પાણી પીવો
✔ તણાવ ઓછો કરો
ક્યારે ડોક્ટર પાસે જવું?
જો:
• 2 અઠવાડિયા સુધી છાલા ઠીક ન થાય.
• વારંવાર છાલા થાય છે.
• બહુ મોટા કે વધારે દુખાવા વાળા હોય.
• તમાકુ લેતા હો અને લાંબા સમયથી ન સાજા થાય
શું ન કરવું
❌ છાલાને ખંજવાળશો નહીં
❌ તમાકુ, ગૂટખા, સિગારેટ ના લો.
❌ બહુ ગરમ ચા/કોફી ટાળો.
3. વધારે મીઠું = વધેલું બ્લડ પ્રેશર .
ઘણા લોકો કહે છે – “હું તો મીઠું ઓછું જ ખાઉં છું…”
પણ સાચી વાત એ છે કે આપણે દિનચર્યામાં છુપાયેલું મીઠું વધુ લઈએ છીએ.
મીઠું BP કેમ વધારે છે ?
મીઠામાં રહેલું સોડિયમ શરીરમાં પાણી રોકી રાખે છે.
જ્યારે શરીરમાં પાણી વધારે થાય છે, ત્યારે:
➡️ લોહીનું પ્રમાણ વધે
➡️ નસોમાં દબાણ વધે
➡️ બ્લડ પ્રેશર વધે
લાંબા સમય સુધી વધારે મીઠું લેવાથી
❤️ હાર્ટ એટેક
🧠 સ્ટ્રોક
કિડની નુકસાન નો જોખમ વધે છે.
કેટલું મીઠું યોગ્ય ?
🔹 WHO મુજબ:
👉 દિવસમાં 5 ગ્રામ (1 ચમચી)થી ઓછું મીઠું
પણ યાદ રાખો — આમાં છુપાયેલું મીઠું પણ આવે છે.
⚠️ છુપાયેલું મીઠું ક્યાં હોય છે ?
• પાપડ
• અથાણું
• નમકીન
• ચિપ્સ
• બિસ્કિટ
• ફાસ્ટફૂડ
• સોસ અને કેચઅપ
• તૈયાર પેકેટ ફૂડ
આ વસ્તુઓ BP વધારવામાં મોટો ફાળો આપે છે.
✅ મીઠું ઓછું કરવા માટે 5 સરળ પગલાં
1️⃣ ભોજનમાં ઉપરથી મીઠું ન ઉમેરવું
2️⃣ પેકેટ ફૂડ ઓછું કરવું
3️⃣ લીંબુ, જીરું, ધાણા, મસાલાથી સ્વાદ વધારવો
4️⃣ લેબલ વાંચો – “Low Sodium” પસંદ કરો
5️⃣ બહારનું ખાવું ઓછું કરો.
4.સામાન્ય મીઠું vs સેંદા મીઠું – શું BP માટે સલામત છે ?
ઘણા લોકો કહે છે:
“હું તો સેંદા મીઠું વાપરું છું, એટલે BP વધતું નથી…”
પણ શું આ સાચું છે? ચાલો સમજીએ
👇
1️⃣ સામાન્ય મીઠું શું છે ?
સામાન્ય ટેબલ સોલ્ટમાં મુખ્યત્વે સોડિયમ ક્લોરાઈડ (NaCl) હોય છે.
તેમાં આયોડિન ઉમેરવામાં આવે છે (થાયરોઇડ માટે જરૂરી).
2️⃣ સેંદા મીઠું (Rock Salt) શું છે ?
સેંદા મીઠું પણ મુખ્યત્વે સોડિયમ ક્લોરાઈડ જ છે.
તેમાં થોડા ખનિજ (મિનરલ્સ) હોય છે,
પણ સોડિયમ તો બંનેમાં લગભગ સમાન જ હોય છે.
⚠️ મહત્વની સચ્ચાઈ
👉 BP વધારનાર મુખ્ય તત્વ “સોડિયમ” છે.
અને સોડિયમ બંને મીઠામાં હોય છે.
📌 એટલે:
સેંદા મીઠું પણ વધારે લેવાથી BP વધે જ છે.
5.🩸નાકમાંથી લોહી વહેવું / નસકોરી ફૂટવા માં (Epistaxis) – શું કરવું ?
ગરમી, ઈજા, વધુ નાક ખારકોલવું, BP વધવું અથવા સુકું હવામાન હોય ત્યારે નસકોરી ફૂટી શકે છે.
ઘબરાવાની જરૂર નથી — યોગ્ય પ્રાથમિક સારવારથી ઘણી વખત તે 5–10 મિનિટમાં બંધ થઈ જાય છે.
તરત શું કરવું? (First Aid Steps)
1️⃣ બેસી જાવ અને આગળ વાંકા થાઓ
✔ સીધા બેસો
✔ માથું થોડું આગળ ઝુકાવો
❌ માથું પાછળ ન ઝુકાવો (લોહી ગળી જવાની શક્યતા).
2️⃣ નાક દબાવો
✔ નાકનો નરમ ભાગ (nostrils) અંગૂઠા અને આંગળીથી 10 મિનિટ સુધી સતત દબાવો
✔ મોઢાથી શ્વાસ લો
⚠️ વચ્ચે છોડશો નહીં — સતત 10 મિનિટ દબાવો.
3️⃣ ઠંડો પેક લગાવો
નાકના ઉપરના ભાગ અથવા કપાળ પર ઠંડો કપડો/આઈસ પેક (કપડામાં લપેટીને) લગાવો.
4️⃣ 10 મિનિટ પછી ચેક કરો
જો લોહી ચાલુ હોય તો ફરી 10 મિનિટ દબાવો.
ક્યારે તરત હોસ્પિટલ જવું ?
⚠️ જો:
• 20 મિનિટ પછી પણ લોહી બંધ ન થાય
• વારંવાર નાકમાંથી લોહી આવે
• ગંભીર ઈજા પછી લોહી આવે
• ચક્કર આવે અથવા ખૂબ લોહી વહી ગયું હોય
• BP ખૂબ વધારે હોય.
6. Vitamin B12 – શરીર માટે કેમ જરૂરી ?
Vitamin B12 એક મહત્વપૂર્ણ વિટામિન છે જે:
✔ લોહી બનાવવામાં મદદ કરે છે
✔ DNA બનવા માટે જરૂરી છે
✔ મગજ અને નસોના કાર્ય માટે જરૂરી છે
⚠️ Vitamin B12 ની ઉણપ કેમ થાય ?
• શુદ્ધ શાકાહારી આહાર
• પેટની તકલીફ (ગેસ્ટ્રિક સમસ્યા)
• વૃદ્ધ ઉંમર
• લાંબા સમયથી એન્ટાસિડ દવા
• ડાયાબિટીસમાં મેટફોર્મિન લાંબા સમય સુધી
ઉણપના લક્ષણો
🧠 હાથ-પગમાં સુનકાર / ચમકારા
😴 વધારે થાક
😣 ચીડિયાપણું
👄 મોઢામાં છાલા
🦵 ચાલવામાં અસ્થિરતા
📉 હિમોગ્લોબિન ઓછું (એનિમિયા)
લાંબા સમય સુધી ઉણપ રહે તો નસોને કાયમી નુકસાન થઈ શકે.
સામાન્ય સ્તર કેટલું ?
✔ સામાન્ય B12 લેવલ: 200–900 pg/ml
⚠️ 200 થી ઓછું = ઉણપ
Vitamin B12 ક્યાં મળે ?
• દૂધ અને દૂધની વસ્તુઓ
• દહીં
• પનીર
• ઈંડા
• માંસાહાર
દૂધ, દહીં, જેવા શાકાહારી ખોરાક માં બી 12, હોય છે પરતું બહુ જ ઓછું હોય છે, અને જે ખાઈએ એમણે શરીર ને આંતરડા માંથી લોહી માં પહોચાડવા માં તકલીફ થાય છે, તો શાકાહારી એ ઇંજેક્ટ લઈ લેવા સારું રહે છે.
સારવાર
ડોક્ટર સલાહ મુજબ:
✔ Vitamin B12 ગોળી
અથવા
✔ ઇન્જેક્શન.
7. Vitamin D3 – “Sunshine Vitamin” કેમ મહત્વનું છે ?
Vitamin D3 આપણા શરીર માટે ખૂબ જ જરૂરી છે.
તે માત્ર હાડકાં માટે જ નહીં, પણ સમગ્ર સ્વાસ્થ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
Vitamin D3 શું કામ કરે છે ?
✔ હાડકાં અને દાંત મજબૂત રાખે
✔ શરીરમાં કેલ્શિયમ શોષવામાં મદદ કરે
✔ ઈમ્યુનિટી વધારવામાં મદદ કરે
✔ માંસપેશીઓ મજબૂત રાખે
⚠️ Vitamin D3 ની ઉણપ કેમ થાય ?
• સૂર્યપ્રકાશમાં ઓછો સમય
• ઘરમાં/ઓફિસમાં વધુ સમય
• સનસ્ક્રીનનો વધુ ઉપયોગ
• વધતી ઉંમર
• મોટાપો
• કિડની/લિવર સમસ્યા
ઉણપના લક્ષણો
🦴 હાડકાંમાં દુખાવો
🦵 પગમાં કમજોરી
😴 સતત થાક
💪 માંસપેશીમાં ખેંચાવો
😟 મૂડમાં બદલાવ
લાંબા સમય સુધી ઉણપ રહે તો:
⚠️ હાડકાં નબળાં પડે (Osteoporosis)
⚠️ ફ્રેક્ચરનો જોખમ વધે
🧪 સામાન્ય લેવલ કેટલું ?
✔ 30–100 ng/ml = સામાન્ય
⚠️ 20–30 = અપૂર્ણતા
❌ <20 = ઉણપ
Vitamin D3 કેવી રીતે વધારવું ?
✔ રોજ સવારે 15–20 મિનિટ સૂર્યપ્રકાશ
સારવાર
ડોક્ટર સલાહ મુજબ:
✔ Vitamin D3 ગોળી લેવી.
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો